Na de Europese premiere van 'Spraymasters' op het Black Soil film festival in Rotterdam sprak theBoombap tijdens een Q&A met de regisseur, Mannie Kircheimer. Over de totstandkoming van de eerste graffitifilm in 1977 'Stations of the Elevated', de echte spraymasters en Charles Mingus.
Bekijk 'Stations of the Elevated' op Google Video.
Het bleek vooraf knap lastig om informatie te vinden over de maker van 'Stations of the Elevated'. De film is alleen ooit op VHS verschenen en een IMDB zoektocht levert ook weinig op. De ontmoeting met de man achter deze film geeft dus antwoorden die zelfs online niet te vinden zijn. 'Stations of the Elevated' heeft op het eerste gezicht wat weg van een studenten afstudeerproject, niets blijkt echter minder waar. Manny Kircheimer was ten tijde van de opnames in '77, 47 jaar en docent op de filmacademie. Hij kwam regelmatig op de markt bij Hunt's Point en was erg onder de indruk van al die kleurige treinen en raakte zo geinspireerd dat hij er een film over wilden maken. Zijn zoon Gabe was bevriend met schrijver Zephyr, die hem naar de beste uitzichtplekken kon brengen. Binnen twee uur schreef hij met "genoeg dure woorden" een beurs van 10.000 bijelkaar. Met het materiaal wat hij daarvoor kon huren, klom hij daken op voor het beste uitzicht. Hij werd regelmatig van de yards gejaagd. Het zou nog 3 jaar duren voordat hij deze bijzondere film afgemonteerd had.
Extra's
De documentaire 'Spraymasters' was in eerste instantie bedoeld als een verzameling extra's voor de DVD release van 'Stations'. Manny en Gabe hadden zoveel lol in het maken en kregen zoveel materiaal dat ze het samen met ongebruikte footage uit '77 samenvoegden en er nu de hele wereld mee over gaan. Ziet Manny de vier geportreteerden in de film echt als de masters, of was het toeval dat hij deze personen kon filmen? "Ik wilde sowieso kiezen voor een selecte groep die een verhaal konden vertellen en geen compilatie soundbites van 30 verschillende mensen. Ook wilde ik mensen die nog steeds bezig zijn met hun kunst. Lee blijft mijn favoriete artiest en Futura vond ik zo mysterieus dat ik hem echt graag wilde spreken. Lady Pink zit er in omdat ze een van de weinige dames in de scene is en Zephyr vooral omdat hij degene is die ons met iedereen in contact heeft gebracht. Ik had graag Blade nog voor de camera willen hebben, maar dat is helaas niet gelukt."
Mingus
Manny's zoon Gabe is verantwoordelijk voor de muziek in 'Spraymasters'. Manny kreeg nogal wat kritiek over de muziekkeuze van zijn vorige graffiti film. Daar is voornamelijk Charles Mingus te horen in plaats van de opkomende rapmuziek die er meer bij leek te horen. "Ik volgde de muziek van die tijd helemaal niet, daarom heb ik dat nu aan Gabe overgelaten. Ik vond Mingus goed passen bij de kunst op de treinen, omdat ik dacht dat de artiesten ook allemaal angry young men waren. Die illegale kunst heb ik in verhouding gezet met de legale reclame voor kankerverwekkende tabak die overal te zien was, en naarmate het einde van de film nadert, zijn er steeds meer beelden van de vervallende stad te zien. Zo wilde ik een parallel leggen met 'stations of the cross' (de weg van Christus naar het kruis). Het was dus meer metaforisch bedoeld. Maar zoals Zephyr in de film zegt, had iedereen zo zijn eigen redenen om te schrijven. Die redenatie van angry young men klopte dus eigenlijk niet." Op de vraag of ethnische achtergrond in de graffiti movement een grote rol speelde antwoord hij: "Op zich is New York een grote meltingpot, maar de Bronx stond toen echt in brand en je zag onvermijdelijk stijlverschillen tussen de 2's en 5's en treinen uit Manhattan ontstaan. De strijd ging om de lines, maar er was ook zeker een culture clash zichtbaar tussen latino's, afro amerikanen en blanken."
Museum
Aan het einde van 'Spraymasters' is een reeks beelden van graffiti van over de hele wereld gemonteerd. Gabe geeft toe dat hij die na veel speuren op internet heeft verzameld met als doel iets uit elk continent te tonen. Hij biedt zijn excuses aan dat er niets uit Nederland bij zit. "Ik vind de Europese stijl wel verder gevorderd dan de Amerikaanse. Vooral de beweging van writers naar artists vind ik een interessante. Graffiti is esthetisch gegroeid, hoewel het moet uitkijken niet te pretentieus te worden." Er is een hoop veranderd in de tussentijd, beaamd Manny. Toen hij begin jaren tachtig hier kwam voor een screening van 'Stations', vroegen mensen nog aan hem of de schrijvers betaald werden om de metro's te bespuiten. Zo nieuw was het. In het New Yorkse MOMA zorgde de premiere dit jaar voor uitverkochte zalen. Er werd tijdens de screenings druk gepraat en de zaal vulde zich regelmatig met kreten van herkenning. Zephyr blijkt als een ware bibliothecaris van de New Yorkse graffiti nu bezig te zijn met het opzetten van een museum met o.a. zijn persoonlijke verzameling. Over een paar jaar kunnen we 'Spraymasters' daar dus waarschijnlijk weer bekijken.
Tekst: Jeroen van Hove, Daria Cohen-Cairo en Paul Deluxe
|
